Nog even over de NS Publieksprijs…

Boekenprijzen… gotta love them. Zo is het ‘Beste Rotterdamse Boek’ niet het beste Rotterdamse boek, maar het boek dat o.a. het best is verkocht bij de vijf (mede)organiserende boekhandels. Wij van wc-eend…

Eenzelfde punt van kritiek geldt voor de NS Publieksprijs. Het ‘Beste Boek van 2017’ is de winnaar na publieksstemmen onder de zes bestverkochte boeken van 2017. Dat het bestverkochte boek niet persé het beste boek is moge duidelijk zijn, maar ik laat deze discussie gevoerd op subjectieve argumenten graag aan anderen.

Er is namelijk nog iets opvallends aan de NS Publieksprijs. Naast de zes bestverkochte, dus automatisch genomineerde boeken, is er de mogelijkheid om zelf een boek te nomineren. Op die manier krijgt het lezend publiek ook de mogelijkheid op een boek te stemmen dat minder goed verkoopt en dus niet in the picture is, maar wel wordt gewaardeerd door dees en geen.

(tekst gaat verder onder de foto)

Vorig jaar was Hugo Borst de gelukkige die, mede dankzij een lobby van Jan Slagter van Omroep Max, als zevende genomineerde met zijn boek ‘Ma’ aan tafel mocht schuiven bij De Wereld Draait Door. Die zevende nominatie geeft, hoewel miniem, ook de minder bekende of de minder goed verkochte schrijvers een kans om zich met hun boek in de kijker te spelen. Je zag de weken voor 22 november, de dag dat de winnaar bekend gemaakt zou worden, dan ook menig schrijver lobbyen voor zijn of haar boek om zodoende die felbegeerde 7e plek te veroveren.

Goed, 22 november, de bekendmaking in DWDD. Ik ben vooral nieuwsgierig wie van de Nederlandse schrijvers de 7e genomineerde zal zijn. Maar tot mijn verbazing wordt er niets over gezegd. Er is geen zevende genomineerde en de stemmen op het vrije keuze boek worden compleet genegeerd. Ik vraag via Twitter aan de NS Publieksprijs en het CPNB (de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek die zich ten doel stelt het lezen en bezitten van Nederlandstalige boeken te stimuleren) waarom er de mogelijkheid was om op een boek naar keuze te stemmen als er niets mee gedaan wordt.

Hieronder een reconstructie van dat gesprek:

Tjeerd
Hoi @NSPublieksprijs & @cpnb! Waarom was er de mogelijkheid om op een boek naar keuze te stemmen als er niets mee gedaan wordt? Hoor het graag! Groetjes!

@NSPublieksprijs
Er is weer heel veel gestemd op niet-genomineerde boeken Tjeerd! Dat maken we graag mogelijk omdat elk boek nu eenmaal zijn fans heeft.

Tjeerd
Ja, dat snap en weet ik, vorig jaar was dat Hugo Borst, de niet-genomineerde die aan tafel zat. Maar nu doen jullie blijkbaar niets met die stemmen. Dat was dus mijn vraag: waarom niet? Het is volkomen nutteloos nu namelijk, die vrije keuze.

@NSPublieksprijs
We vinden het heel belangrijk dat die vrijheid er is. En als er dan een kanshebber bijkomt, dan doen we daar graag iets mee. Dit jaar geen ‘Ma’-achtige taferelen helaas.

Tjeerd
Maar, er is toch een kanshebber, het boek/de auteur die de meeste stemmen van de vrije keuze heeft gekregen?! Dus er is nu een 7e boek dat de meeste vrije stemmen heeft gekregen, maar daar doen jullie niets mee omdat het geen ‘Ma’ ophef van een BN’er oplevert?! Ergo: “boek blabla van auteur blabla levert te weinig ‘taferelen’ op dus pleuren we alle stemmen gewoon weg en laten we die 7e genomineerde maar achterwege.” – Tot zover de P in CPNB.

… en toen bleef het stil. Dagenlang. Ik probeerde vrijwel dagelijks het gesprek weer op gang te krijgen:

Tjeerd
Ik blijf het gewoon vragen hoor: waar zijn de stemmen gebleven voor het ‘vrije keuze boek’ en is het echt zo dat jullie als propagandist voor het NL’se boek alleen propaganderen als het BN’ers als Borst betreft en ‘Ma-taferelen’ oplevert?

Maar, eindelijk, kreeg ik na zes dagen een DM (privébericht). Met de vraag of ik mijn mailadres wilde doorgeven zodat er een reactie zou komen. Op mijn vraag waarom ze niet gewoon in de openbaarheid op mijn vraag wilden antwoorden, kreeg ik geen reactie. Na vier dagen kreeg ik dan eindelijk de mail met reactie.

Goedemiddag Tjeerd, gaat alles goed?

(…)

Je zegt dat de vrije keuze nutteloos is, maar dat is een beetje een rare aanname. Die keuze moet er zijn, alleen al omdat iedere voorkeur persoonlijk is. Met alleen 6 genomineerde titels doe je de lezers en schrijvers te kort. Leve het boek, van wie dan ook.

Ik lees ook dat je denkt dat wij niets met die stemmen doen. Ik kan je echter verzekeren dat elke stem geteld wordt, ook op een niet-genomineerd boek. En als dat boek de kans maakt op de eindoverwinning, vragen we de auteur ook aan tafel. Vorig jaar was dat het geval met Hugo Borst. Je noemt hem een BN-er, maar Hugo Borst heeft al tientallen jaren schrijfervaring. Als het om een onbekende of minder bekende auteur was gegaan, dan was hij/zij zeker ook uitgenodigd. Dit jaar hebben we weer veel stemmen gezien op niet-genomineerde boeken. Maar niet zoveel stemmen dat er een kanshebber op de eindoverwinning tussen zat.

Mijn zogezegd “rare aanname” is dus geen aanname, laat staan een rare, maar een voldongen feit: er wórdt niets gedaan met de stemmen op het vrije keuze boek, dus ís het nutteloos. Het is een zoethoudertje voor de mindere goden (“ja heus, jullie tellen ook mee, echt!” – not) en marketingtechnisch gezien heel slim omdat veel schrijvers via social media stemmen probeerden te ronselen. Het CPNB kan dan lekker achteroverleunen (gratis reclame jonguh) en de lezer krijgt op die manier een (nutteloze) stem. In de politiek noem je dit kiezersbedrog.

Volgens de NS Publieksprijs/CPNB wordt elke stem geteld… nou, hulde, maar dat er vervolgens niets mee gedaan wordt, is op zijn minst bijzonder te noemen. Laat dan weten hoeveel stemmen de 7e genomineerde heeft gekregen, NS Publieksprijs/CPNB. Wees daar dan gewoon transparant in, óók omwille van die ‘P’ in CPNB, die zich ten doel stelt het lezen en bezitten van Nederlandstalige boeken te stimuleren. Dat er enkel iets met die stemmen gedaan wordt als het gaat om een BN’er met tientallen jaren schrijfervaring, is het CPNB onwaardig. De opmerking “Als het om een onbekende of minder bekende auteur was gegaan, dan was hij/zij zeker ook uitgenodigd.” is een aantoonbare leugen, want de onbekendere auteur die de meeste vrije publieksstemmen heeft gekregen, is simpelweg niet uitgenodigd.

De kans om als 7e genomineerde daadwerkelijk de NS Publieksprijs te winnen, is inderdaad verwaarloosbaar, maar dat deert niet. Dat Thijs Zonneveld kansloos was met Michel van Egmond, Holledeer en Mak aan tafel, wist hij zelf ook wel. Maar híj zat er wel.

Als je als organisatie jezelf ten doel stelt ‘het lezen en bezitten van Nederlandstalige boeken te stimuleren’, maar dit nalaat als het onbekende schrijvers betreft, ben je geen knip voor de neus waard. Dan ben je lui en wil je gemakshalve meeliften op de bekendheid en ‘Ma-taferelen’ van reeds gevestigde schrijvers en geef je een dikke fuck you aan de keihard werkende schrijvers die vechten om een plek in de boekhandel, aan tafel bij DWDD en in de boekenrubrieken van ’s lands influentials.

Die schrijvers die juist, JUIST! ook het CPNB nodig hebben om hun boeken gelezen te zien. Maar voor hen geeft het CPNB niet thuis.